Immense groene heuvels met klein drievuldigheidskerkje Gergeti bij Kazbek in Georgie

Naar de Kaukasus!

Cursus

Caleidoscopisch portret aan de hand van literatuur en films

De Russische dichters Poesjkin en Lermontov hebben de Kaukasus in de vroege 19e eeuw ontdekt. Als romantici werden ze aangetrokken door de  exotische natuur en cultuur in Georgië en Armenië. De hoge woeste besneeuwde bergen, de wilde nomade meisjes, de vrijheidsstrijd van de Kaukasische bergbewoners tegen de imperialistische Russische tsaar, dit alles werd stof voor hun gedichten. Begin 20e eeuw reisde Paustovski naar Tbilisi, ontmoette daar de plaatselijke schilders waaronder de wonderbaarlijke schilder Pirosmani. We stappen in de voetsporen van deze dichters en schrijvers en schilder om de Zuidelijke Kaukasus beter te leren kennen.

schilderij van feestmaal van georgiers aan tafel die wijn drinken door niko pirosmani
Feestmaal van Georgiërs door Niko Pirosmani

De vrijheid van de bergbewoners en de aardse kleuren van het landschap

Een van de interessante verhalen is dat de jonge Tolstoj als officier in het tsaristische leger tegen de opstandige mohammedaanse bergvolkeren diende. Zijn bewondering voor de trotse, vrijheidslievende bergbewoners én zijn afkeer van de hypocriete Russische aristocratische salons in Tbilisi verwerkte hij in enkele verhalen. Ook nu nog is het interessant om deze verhalen te lezen om beter te begrijpen waar de wortels liggen van de moeilijke relatie tussen bergbewoners en machthebbers in Rusland. In de 20e eeuw bleef de Kaukasus grote aantrekkingskracht uitoefenen op Russische schrijvers en dichters. Osip Mandelstam kon met zijn vrouw dankzij een hoge sovjetbureaucraat begin jaren ’30 een reis door Armenië maken.

twee zilveren forellen op bord op een houten tafel
De ‘besnorde’ forellen van Mandelstam

Hij bezong de aardse kleuren van het Armeense landschap, de besnorde forellen in het meer van Sevan, de bijzonderheden van de stad Jerevan en van de Armeense taal. Ook schreef hij impressionistische proza-schetsen over Armenië. Hij werd er eigenlijk op uitgestuurd om een realistisch loflied te zingen over de industriële projecten van Stalin, maar dat mislukte. Als bewonderaar van Mandelstams proza kunnen we er alleen maar blij om zijn. Bij Paustovski en Grossman vindt u juweeltjes van verhalen over hun ontmoetingen met Armeniërs en Georgiërs. De roman Ali en Nino van de schrijver Koerban Said lijkt wel een reisgids, zo levendig en beeldend wordt in die roman bijvoorbeeld over de gang van zaken in de badhuizen in Tbilisi geschreven.

Doel

In deze cursus maken we een virtuele reis door Armenië en Georgië. Van de Bijbelse berg Ararat, via de hoofdstad Jerevan naar het meer van Sevan. En in Georgië langs de Georgische Militaire Hoofdweg naar Tbilisi en van Tbilisi naar het landgoed Tsinandali in de wijnprovincie Kachetië.  We lezen gedichten, fragmenten van verhalen en romans van schrijvers en dichters als Aleksandr Poesjkin, Michail Lermontov, Ljev Tolstoj, Osip Mandelstam, Vasili Grossman, Konstantin Paustovski en Koerban Said. Het caleidoscopische portret van de Kaukasus via de literatuur wordt gecomplementeerd door schilderijen en film-fragmenten van Pirosmani en de cineast Paradjzanov.

Klooster in Geghard in Armenie tegen strakblauwe lucht
Geghard klooster in Armenië door Judith Janssen

Opbouw

De cursus bestaat uit zes colleges. In elk college staat een dichter of schrijver én een literaire plek centraal. In de eerste colleges staat Armenië centraal, daarna komt Georgië aan de beurt. We leren over de geschiedenis en cultuur van de verschillende regio’s en krijgen een beeld van het adembenemende natuurschoon van de valleien en de Kaukasische bergen.

Werkwijze

U leest ter voorbereiding op een college enkele fragmenten uit de te bespreken literaire werken. Als hulp krijgt u daarvoor een leesopdracht van mij. Tijdens elk college bied ik u achtergrondinformatie over de culturele en geografische context, de geschiedenis, de schrijvers, het gelezen werk, en ik stimuleer u om leeservaringen met elkaar uit te wisselen.

Informatie

Datum:

in overleg

Kosten:

in overleg

Tijdsduur:

6 ochtenden à 2 uur

Locatie:

online via ZOOM of op locatie

Organisator:

neemt u contact met me op?

Aanmelden

Je ligt, ingekleurd met schor oker, Ver achter de berg geposteerd. Er blijft hier van jou weinig over, Een ansicht is al wat resteert.

Osip Mandelstam, Armenië, gedicht 1, vertaler: Peter Zeeman